|
معرفی شهر اراک
موقعیت و
تقسیمات جغرافیایی:
استان مرکزی به عنوان چهارراهی، استانهای غربی، شرقی و
شمالی و جنوبی را به یکدیگر متصل میکند. این استان علاوه
بر موقعیت خاص جغرافیايی به دليل وجود کارخانههای صنعتی
از قبیل نیروگاه آب سنگين، کارخانههای پتروشیمی، ماشین
سازی، کمباین سازی، آلومینیوم سازی و انبوهی از شرکتها و
کارخانههای صنعتی و تولیدی یکی از قطبهای صنعتی کشور
میباشد. استان مرکزی از شمال به استانهای تهران و قزوین
و ازجنوب به استانهای اصفهان و لرستان، از غرب به استان
همدان و ازشرق به استان قم محدود شده است و مرکز آن شهر
اراک میباشد.
ویژگیهای طبیعی:
شهر اراک ازشمال به تفرش، ازمغرب به همدان و ملایر، ازمشرق
به شهر محلات و از جنوب به شهر خمین و سربند محدود شده و
ارتفاع متوسط شهر حدود 1700 متراز سطح دریاست و از لحاظ
وسعت دومین شهر استان بعد از شهر ساوه میباشد.
شهر اراک به لحاظ برخورداری ازعامل آب و هوایی (مانند
مجاورت با کویر میقان، وجود ارتفاعات و...) دارای نوسانات
اقلیمی است.به طور کلی تابستانهای نسبتاً ملایم و
زمستانهای سرد تا نسبتآ ًسرد از خصوصّیات اقلیمی شهر اراک
است. از مهمترین کوههای آن میتوان به کوههای راسوند،
سفیدخانی و هفتادقله اشاره کرد.
همچنین رودخانه شراء و سرشاخههای آن به نامهای مهاجران
و کله در غرب شهر اراک جریان دارد که در خنداب به رودخانه
قرهچای ميپيوندد.
این شهر درسال 1373 دارای سه دهستان بوده است. اراک مرکز
شهر و همچنین مرکز استان، به اضافه شهر کمیجان، دو نقطه
شهری شهر اراک را تشکیل میدهند. شهر اراک به عنوان مرکز
استان با جمعیتی بالغ بر 604546 نفردرسال 1373 و نرخ رشد
جمعیتی 3% قطب جمعیتی استان و از شهرهای پر جمعیت کشور
محسوب میگردد.
اهالی این شهر عمدتاً به لهجه فارسی و در بخشهایی به گویش
خلج ترکی تکلم میکنند.
وجود کارخانهها و صنایع مختلف در محدوده شهر اراک از سویی
و مرکزیت استان از سویی دیگر باعث جذب فعالیتهای صنعتی و
خدماتی در اراک شده است.
از صنایع دستی عمدهي آن فرشبافی است که فرش ساروق اراک
در این مورد از شهرت خاصی برخوردار است.
ویژگیهای تاریخی:
شهر اراک از نظر تاریخی نسبت به سایر شهرهای استان از قدمت
چندانی برخوردار نیست. زمان احداث شهر اراک به دوره قاجار
و سلطنت فتحعلیشاه میرسد. در اوایل سلطنت قاجار درعراق
عجم به علت وسعت زیاد و جمعیت فراوان همواره ناامنی و
اختلافات محلی بروز میکرد و این امر از لحاظ سیاسی و
اقتصادی برای حکومت مرکزی بروز مشکل میکرد. در زمان
فتحعلیشاه، قشونی به نام عراق تشکیل گردید و یوسفخان
گرجی از فتحعلیشاه تقاضا نمود که برای مرکز قشون عراق عجم
قلعهای نظامی احداث نماید. به همین جهت تأسیس ساختمان
اولیه شهر به صورت قلعهای به نام سلطان آباد، شروع و در
سال 1231 به پایان رسید. هنگامی که راهآهن جنوب از
کنارشهر عبور کرد ایستگاهی در کنارشهر احداث گردید نام این
ایستگاه را اراک گذاشتند و سپس طی بخشنامهای ابلاغ گردید
که نام آبادیهای مجاور ایستگاه به نام همان ایستگاه اراک
خوانده شوند برای کلمه اراک معانی گوناگونی ذکر گردیده است
که تعدادی از آنها عبارتند از: پایتخت، باغستان، نخلستان،
شهر و بعضی کلمه «اراک» را برگرفته از ایراک و ایران و
دانسته که معرب آن کلمه عراق دانستهاند. شهر اراک همچنين
یکی از شهرهای دانشجو پذیر کشور است.
جاذبههای سیاحتی:
1- مجموعه تاریخی بازار اراک:
مجموعه تاریخی بازار اراک از بناهای اولیه شهراراک است که
در زمان فتحعلیشاه قاجار تأسیس گردیده است. در این مجموعه
کلیه امکانات رفاهی از قبیل مسجد، مدرسه و آبانبار احداث
گردیده است. بازار اراک در دو محور شمالی-جنوبی و
شرقی-غربی به طور مستقیم و عمود برهم درمرکز بافت چهارخانه
اولیه شهر قراردارد. درچهار طرف بازار، چهار دروازه بوده
که همگی در طول زمان و گسترش شهر ازبین رفتهاند.
2- بنای تاریخی حمام چهارفصل:
این بنا مربوط به دوران قاجاریه است وازآثارارزشمند و
بسیار زیبای منطقه محسوب میشود. این حمام دارای سه سمت
بوده. حمام مردانه، زنانه و حمام اقلیتهای مذهبی. این
حمام چند متر از سطح خیابان پايینتر است. رختکن حمام با
کاشیهای زیبای هفت رنگ تزيین شده است. در حال حاضر این
حمام به عنوان گنجینه(موزه) چهار فصل مورد بازدید
علاقمندان قرار میگیرد.
3- بنای تاریخی مدرسه سپهدار:
این مدرسه از بناهای اولیه شهر است که در دوران فتحعلیشاه
قاجار همزمان با شهرسلطانآباد (اراک) به وسیله یوسفخان
سپهدار ساخته شده است. سبک بنا تا حدودی ازسبک مدارس دوره
صفویه اقتباس شده، اما کاشیکاریها ویژه دوره قاجاریه
است. این بنا دارای مسجد، آبانبار و صحنی نسبتاً وسیع با
حوضی سنگی در وسط آن است.
4- شهر زیر زمینی ذلف آباد:
در 22 کیلومتری شمال اراک از توابع فراهان آثاری دیده
میشود که به آن شهر قدیمی ذلف آباد میگویند، خرابه موجود
نشان میدهد که در گذشته این شهر، آباد و بزرگ بوده است
ولی در حال حاضر به جز چند اثر تخریبشده این منطقه چیزی
ملاحظه نمیگردد.
5- بنای تاریخی پیر مراد آباد:
در روستای مراد آباد در 14 کیلومتری شمال شرقی شهر اراک
بقعهای به نام پیر مراد آباد وجود دارد. بنابر اعتقاد
عامه مردم دستور ساخت این بقعه را شاهپور ذوالکتاف داده
است که بعدها این بنا از بین میرود لیکن در دوره سلجوقی
بقعهای مجدد بنا میگردد.
6- روستای ساروق انجدان:
این روستا در 37 کیلومتری شرق اراک واقع است. بقاع شاه
غریب قلندر و بقعه چهل دختران در این روستا قرار دارد .
تاریخ این بناها مربوط به دوره صفویه است.
7- امامزاده شاهزاده حسین:
این امامزاده در روستای نظام آباد در 40 کیلومتری شمال شهر
اراک واقع شده است و از بناهای دوره صفویه محسوب میشود.
8- مرقد شاهزاده محمد عابد:
این امامزاده یکی از بناهای مذهبی و مهم منطقه است که در
12 کیلومتری شمال شهر اراک و در مجاورت روستای مشهد میقان
واقع شده است. این امامزاده، مرقد شاهزاده محمدعابد فرزند
امام موسی کاظم و از بناهای دوره صفویه است.
9- آتشکده برزوی راهگرد:
این آتشکده تاریخی در روستای راهگرد در 65 کیلومتری شمال
شرقی اراک واقع است و قدمت آن مربوط به دوران ساسانی است و
نمای آن از آجر و سنگ میباشد.
10- بنای تاریخی کاروانسرا:
این بنا مربوط به دوران صفویه است که در مشکآباد و در
فاصله 40 کیلومتری شرق اراک، نزدیک روستای انجدان وامان
آباد قرار دارد این کاروانسرا مربعشکل در مسیر اصفهان به
غرب ایران ساخته شده است.
11- امامزاده ابراهیم:
این امامزاده در روستای مشهدالکوبه در 45 کیلومتری شمال
شهر اراک واقع شده است و از بناهای دوره صفویه محسوب
میشود.
12- امامزاده حوا خاتون:
این امامزاده در روستای موت آباد در 15 کیلومتری شمال شهر
اراک قرار گرفته که از سه بنای مجزا تشکیل شده است. تاریخ
این امامزاده مربوط به قرن پنجم هجری قمری است.
13- امامزاده هفتاد و دو تن ساروق:
در روستای ساروق فراهان در شمال غربی از آن، بقاع متبرکه
هفتاد و دوتن موجود است که از لحاظ مذهبی و تاریخی مورد
توجه مردم است. این بنا در قرن ششم هجری ساخته شده است.
جاذبههای طبیعی:
تفرجگاه:
جریان سرچشمههای قره چای (رودخانه شراء و مهاجران) درغرب
شهر اراک بهعلاوه وجود مناطق سرسبز در حواشی این رودخانه
و همچنین اقلیم کوهستان و نقاط مرتفع جهت کوهنوردی، این
قسمت از شهر اراک را از سایر مناطق جدا نموده است.
چشمه چپقلی:
این چشمه دردامنه شمالی ارتفاعات بلند و رفیع «باغ بر
آفتاب» در جنوب سه راهی اراک-ملایر-شازند قرار گرفته است.
این چشمه در بالای درهای بسیار زیبا واقع شده است. آب و
هوای پاک و لطیف کوه و چشمه جوشان با آب بسیار خنک و گوارا
باخواص درمانی باعث جذب عدهای از علاقمندان طبیعت شده
است.
چشمه کیخسرو(سراب حک):
این سراب یا چشمه بسیار بزرگ در دشت کزاز و در دامنه کوه
راسوند قراردارد. سرسبزی و طبیعت زیبای آن بسیار جلب توجه
میکند.
غار «قلعه جوق» و مقبره اسرارآمیز آن:
این غار در نزدیکی روستای چهرقان از توابع بخش وفس اراک،
در کوهی به نام قوزی قشلاق واقع شده است. این غار به وسیله
انسان و در دل کوه حفر شده و دارای سه مدخل است. بدون
وسایل کوهنوردی رفتن به درون غار ممکن نیست.علاوه بر آن
دسترسی به آن کمی مشکل است.برخی معتقدند که این غار یا
دهلیز به منظور دفن مردگان بوده و درواقع باید آن را
آرامگاه دانست، زیرا مطابق آیین زرتشت استخوانهای مردگان
را در دخمههای مخصوص میگذاشتند به عقیده باستانشناسان
این مقبرهها مربوط به دوره مادها میباشد.
غار سفیدخانی:
این غاردر 18 کیلومتری جنوب شهر اراک در کوه سفیدخانی واقع
شده است.در دامنه این رشته کوه چشمههای آب فراوانی وجود
دارد که معروفترین آنها چشمه چپقلی است.از زیباییهای غار
«وجود دودکش جن» است که در دهانه غار به صورت تنوره دیده
میشود. همچنین وجود یک چاله بزرگ آب و ستونهای
استالاکتیتی فراوان و زیبا از دیگر جاذبههای غار
سفیدخانی است.
غار انجدان:
انجدان در 40 کیلومتری جنوب شرقی اراک در دامنه کوه چشمه،
بین خمین، اراک و محلات واقع شده است که به علت غارهای
معروف و آثار باستانی شهرت پیدا کرده است.
غار آسیلی:
در مغرب انجدان قرارداشته، درآن حوضچههایی قراردارد که
دیوارههای آن یکپارچه از مواد آهکی و بلورهای منشوری
استالاتیکی پوشیده شده است.
دریاچه یا کویر میقان:
دریاچه یا کویر میقان در شمال شرقی اراک و در دشت فراهان
قرار دارد، مساحت آن در حدود 100 تا 110 کیلومتر مربع
متغیر است و حدود 1655 متر از سطح دریا ارتفاع دارد و آب
دریاچه شور است. دریاچه از لحاظ آب و هوایی دارای
زمستانهای معتدل است. همین ویژگی سبب شده است که در پاییز
و اوایل زمستان زیستگاه پرندگان به ویژه پرندگان مهاجر
باشد.
سوغات اراک:
فتیر ، فرش دستباف ، باسلق ، کشمش سبز ، صابون محلی ، شیره
، انگور ،....
|
